Navigatie overslaan

Tag Archives: kunst

ImageIk las een paar jaar geleden ergens wat er zou gebeuren als er ooit een tijdmachine uitgevonden zou worden en iemand vanuit de middeleeuwen naar de tegenwoordige tijd geflitst zou worden. De desbetreffende persoon zou krankzinnig worden van het bombardement van beelden en indrukken die hij te verwerken zou krijgen.

Zou het dus een soort zelfverdedigingsmechanisme kunnen zijn dat mensen alles het liefst saai en voorspelbaar houden?

Waar zijn de muzikanten gebleven die zichzelf keer op keer heruitvinden?  Bands die bij elke nieuwe release anders klonken dan ze eerder deden. Je wist nooit of je de nieuwe richting die ze insloegen leuk zou gaan vinden en vaak moest je lang wennen voordat je de nieuw gekozen koers begon te appreciëren. Maar dat soort artiesten maakten wel de platen die je 30 jaar later nog steeds graag draait.

Tegenwoordig maken de meeste bands gemakkelijk tien keer een album dat bijna identiek is aan zijn voorgangers. En daar hoeven ze niet eens mainstream voor te zijn; ook bij punk en metal is het schering en inslag. Verder kiest de industrie bewust voor de one hit wonders en liefst hebben ze ook nog covers als hits; dat is het aller veiligst.

De meest flagrante vorm van ‘meer van hetzelfde’ is wel de blockbuster die al jaren het mainstream film wereldje domineert. Batman, X-men, Spiderman. Allemaal hetzelfde. Allemaal zielige gefrustreerde Amerikaanse  fantasie en karakterloze striphelden die met digitale effecten opgepompt worden en acteren in videoclips van anderhalf uur met flutscenario’s die vol zitten met eindeloze achtervolgingsscènes; beelden diarree.

Met de literatuur gaat het precies dezelfde kant uit want ook uitgeverijen zijn steeds meer afhankelijk van verkoopcijfers. Dus worden we overspoeld met damesporno (als je SM geil denkt te vinden moet je markies de Sade eens lezen, dat zijn de originele zieke SM fantasieën en daarna weet je hoe verwaterd dat 50 tinten grijs gezeik is) en verder kookboeken en zelfhulpboeken (eerst lees je hoe je lekker kookt en daarna hoe je weer van extra kilo’s afkomt).

Waar komt dat meer van hetzelfde gedoe toch vandaan? Uit de reclame natuurlijk! Daar bedienen ze zich al sinds jaar en dag van het principe dat meer van hetzelfde de verkoop van producten goed doet.

Er zijn ‘nieuwe methoden’ ontwikkeld om reclame toe te snijden op de individuele consument. Op deze manier  kunnen ze nog effectiever meer van hetzelfde door je strot drukken. Ik durf nauwelijks nog ‘like’ knoppen op mijn Facebook account in te drukken, wetende dat het nooit lang kan duren voordat ze het systeem daar perfectioneren en je daadwerkelijk dood gaan gooien met precies op maat gemaakte reclame. Het is alsof je Medusa in het gezicht kijkt; extreme aderverkalking wordt je deel.

Als je bij Bol.com een Sciencefiction film besteld krijg je prompt een lijst toegestuurd met nog een stuk of 20 andere SF films die je gewoon móet zien!

Bij muziek is dat nog erger; al die zogenaamd slimme sites die zodra ze een vage hint krijgen over je smaak je dood gaan gooien met suggesties voor meer uit precies dezelfde hoek. Geen wonder dat muziek tegenwoordig bol staat van retro shit.

O, lust je graag griesmeelpap? Daar hebben we nog wat variaties op: griesmeel met amandelen, yummie, griesmeel met gekonfijte vruchtjes, griesmeel zonder suikers die toch zoet smaakt, biologische griesmeel, griesmeel dat niet klontert, griesmeel waar je van af gaat vallen. Mondje open, hier komt nog meer.

Meer van hetzelfde willen is menselijk, maar tegelijk is tegelijk onwenselijk. Zodra handige marketing jongens op die zo menselijke trekjes inspringen en er een ijzeren wet van maken dat iedereen behoefte heeft aan meer van hetzelfde, komt cultuur al snel volledig tot stilstand.

Goede kunst, of het nou muziek, beeldende kunst, literatuur, film of theater is, prikkelt de zintuigen en die prikkeling hoeft per se niet prettig en comfortabel te zijn. Bekende (denk)beelden en geluiden stellen je gerust, maar je raakt er ook van in een cultureel coma.

Als die reclame jongens niet van die fantasieloze derderangs creatievelingen waren hadden ze een systeem verzonnen dat precies tegenovergesteld werkt. Dan zou je op basis van wat je eerder kocht juist aangeboden krijgen wat je nog nooit eerder had gezien, gehoord of gelezen. Maar dat is een veel te ingewikkelde gedachte voor de moderne mad men.

Advertenties

Ik kom de laatste tijd te vaak bij optredens die georganiseerd zijn in het kader van kunstprojecten. Voor muzikanten zijn dit goed betaalde schnabbels. Maar meestal komen we tot de conclusie dat het leuk was voor het geld, maar dat we er wederom geen enkel plezier aan hebben gehad. We hebben dan namelijk weer eens opgetreden op een “kunstenaars voor kunstenaars” bijeenkomst; een optreden, meestal bij een opening van een tentoonstelling, waar een groep kunstenaars een hoop overbodige lulkunst showen aan andere kunstenaars die meestal bij hetzelfde groepje horen, of anders in ieder geval bij dezelfde scene (Lulkunst is kunst waarbij de kunstenaar moet uitleggen wat hij met zijn werk bedoeld). Strontvervelend, vooral omdat er meestal maar twee en een halve paardekop op af komt die niet tot de kennissenkring van de betrokken kunstenaars behoord. Inderdaad; het niveau van de tentoongestelde kunst is meestal laag, maar de hapjes zijn exquis. Het gezelschap is klein en boring as hell, maar gelukkig is de muziek nog wel te pruimen. Dat mijn artiesten er alleen staan op te treden omdat er nu eenmaal een hoop subsidiegeld moet worden uitgegeven, nemen we maar op de koop toe. Het al zo moeilijk is om ‘ervan’ te leven.
Subsidies worden vooral verleend aan mensen die mooie aanvragen en vooral mooie verslagen kunnen schrijven. Krijgen ze daar tegenwoordig op de kunstacademie niet aparte lessen voor?
Wat me ook altijd opvalt, is dat er echt nooit iemand van de subsidiërende fondsen zelf komt kijken of hun geld wel goed besteed wordt. Ze gaan wel af op een mooi verslag waarin nooit vermeld wordt dat er geen hond geïnteresseerd was in de aangeboden kunst.
Waarom krijgen kunstenaars zo ontzettend veel geld los om onder elkaar te feesten en hun ‘nowhere’ kunst aan bekenden te laten zien, terwijl je als je zelf optredens of festivals regelt voor elk dubbeltje moet soebatten?
Een van de redenen zal zijn dat je als festival organisator meestal een stuk meer mensen trekt en men er dus vanuit gaat dat je minder geld nodig hebt. De tweede reden is nog belangrijker; fondsen en andere subsidiënten beschouwen popmuziek (ik HAAT die term, omdat het alle niet klassieke muziek op 1 hoop gooit) als commercieel. Dat betekent in feite dat er een boete staat op experimentele, maar non arty farty muziek. Je wordt daarom bijna gedwongen muziek voor de massa te maken terwijl je dat misschien juist niet wilt!
Dat er, nadat men de artiesten en de onkosten heeft betaald, meestal geen stuiver voor de organisatie over blijft is dan jammer, vooral omdat een dergelijke organisatie dan niet kan groeien en uiteindelijk kapot zal gaan aan zijn eigen goede bedoelingen.
Intussen zijn er vette fondsen zoals het thuiskopiefonds die het klaarspelen om van de miljoenen die ze jaarlijks binnenkrijgen nog geen €.10.000 per jaar aan popmuziek te spenderen. De rest gaat naar klassiek geschoolde musici. Er worden peperdure cello’s en piano’s van weggegeven en orkesten van uitbetaald. En dat terwijl al dat geld wordt binnengebracht via de heffingen op CD-R’s! Ik had toch altijd de indruk dat die CD-R’s vooral worden gekocht door mensen die die krengen gebruiken om er popmuziek op te branden. Ik zie het bestuur van dat fonds al voor me; een stel fossielen met als belangrijkste reden voor hun bestaan het bekeren van de jeugd tot hun eigen klassieke of jazz smaak.
Nu pompt de regering af en toe best nog wel eens een hoop poen in popmuziek, maar tegenwoordig gaat dat geld steeds vaker naar de schaalvergroting van de popzalen. Sinds 013 in Tilburg werd opgericht moet elke stad n.l. een zaal hebben die minstens 500 man kan bevatten. Dat die zalen niet vol te krijgen zijn omdat de jeugd van tegenwoordig liever thuis aan de biertender zit, daar wordt niet aan gedacht. Dat ze tegenwoordig al failliet raken voordat ze open kunnen (zie die zaal in Almere), waarna ze voor een habbekrats aan commerciële discotheek eigenaren worden doorverkocht, daar liggen ze in de diverse gemeentehuizen waarschijnlijk ook niet wakker van, want ook bestuurders gaan na de opening nooit zelf kijken of het wel leuk is in de nieuwe poptempels.
En waarom krijgt iemand als Joop van den Ende, die de zo ongeveer het meest commerciële entertainment organisatie in het land bestiert, per jaar tonnen aan subsidie? En dat terwijl de toursupport regeling van de N.P.I. waarmee Nederlandse bands het zich kunnen veroorloven een buitenlandse tour te organiseren, op de tocht komt te staan omdat de subsidiegelden zonodig naar het fonds voor amateur-kunsten overgeheveld moet worden. N.B. dat fonds wordt ook al door fossielen bestuurd die niets van popmuziek (willen) weten.
Het zou allemaal nog best eens leuk kunnen worden in het uitgaansleven als men een beetje verstandig met de pegels om zou gaan en niet alles geloofd wat er in subsidie aanvragen en verslagen te lezen valt. Maar misschien is dat helemaal niet de bedoeling. Misschien vinden onze cultuur bestuurders het beter dat de straten na tien uur s’avonds verlaten zijn. Dat is wel zo overzichtelijk.

(deze column werd eerder op 21 november 2005 op 3voor12 Rotterdam gepubliceerd)

%d bloggers liken dit: